Kwalifikacje opiekuna w żłobku od 2027 r: co zmienia ustawa

Terminy wejścia w życie: wrzesień 2026, styczeń 2027 i rok 2028

Ustawa z 31 lipca 2026 r. została ogłoszona 25 sierpnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1123). Główny termin jej wejścia w życie to 1 stycznia 2028 r. Art. 48 przewiduje jednak kilka wyjątków, a część z nich dotyczy wprost kadry. Nowe kwalifikacje opiekuna w żłobku wchodzą w życie w drugim z poniższych terminów.

• 9 września 2026 r.: nowe brzmienie art. 18 o rękojmi należytej opieki i niekaralności oraz przepisy przejściowe z art. 32 i 33 ustawy zmieniającej.
• 1 stycznia 2027 r.: nowy art. 16 o kwalifikacjach, szkolenie z pierwszej pomocy co 2 lata, ochrona prawna opiekuna i płatny czas wolny na szkolenia.
• 1 stycznia 2028 r.: główny termin wejścia w życie ustawy. Od tego dnia dzienni opiekunowie działają w punktach opieki dziennej.
• 1 kwietnia 2028 r.: legitymacja służbowa opiekunki albo opiekuna małego dziecka.

Pozostałe zmiany wprowadzone nowelizacją omawiamy w artykule o zmianach w ustawie żłobkowej.

Kwalifikacje opiekuna w żłobku po zmianie: trzy ścieżki z art. 16

Od 1 stycznia 2027 r. opiekunem w żłobku lub klubie dziecięcym może być osoba, która spełnia dwa rodzaje warunków. Po pierwsze, odbyła szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy nie wcześniej niż 2 lata przed podjęciem zatrudnienia. Po drugie, mieści się w jednej z trzech ścieżek opisanych w art. 16 ust. 1.

Wykształcenie kierunkowe, 80 godzin praktyk i standardy

Pierwsza ścieżka jest dla osób, które ukończyły:

• studia na kierunku pielęgniarstwo, położnictwo albo pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, studia z zakresu pedagogiki przygotowujące do zawodu nauczyciela przedszkola i klas I do III szkoły podstawowej lub odpowiednie studia podyplomowe,
• studia na dowolnym kierunku, których program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem,
• szkołę policealną na kierunku opiekunka dziecięca.

Taka osoba musi przed zatrudnieniem odbyć 80 godzin praktyk zawodowych pod kierunkiem opiekuna oraz 30-godzinne szkolenie ze standardów opieki.

Gdzie odbywać praktyki zawodowe

Praktyki można realizować w żłobkach i klubach dziecięcych działających nieprzerwanie co najmniej rok. Odbywają się pod kierunkiem opiekuna, dyrektora żłobka lub osoby kierującej klubem, którzy mają co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3 (art. 16 ust. 5 pkt 1). W 2027 roku praktyki mogą się odbywać także u dziennego opiekuna z takim samym stażem (art. 74c).

Szkolenie wstępne na 310 godzin

Druga ścieżka dotyczy osób z wykształceniem co najmniej średnim, średnim branżowym, zasadniczym zawodowym lub zasadniczym branżowym. Muszą one przed zatrudnieniem odbyć 310-godzinne szkolenie wstępne. Ustawa dzieli je na trzy etapy: teoretyczny, szkoleniowy i praktyk zawodowych (art. 16 ust. 4). Dotychczas programy zatwierdzane przez ministra dotyczyły szkolenia 280-godzinnego, co widać na liście MRPiPS.

Trzy lata doświadczenia i 30 godzin standardów

Trzecia ścieżka wymaga takiego samego wykształcenia jak druga. Potrzebne jest też co najmniej 3-letnie doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3 w żłobku, klubie dziecięcym albo jako dzienny opiekun. Do tego dochodzi 30-godzinne szkolenie z zakresu standardów opieki.

Zakres tego szkolenia obejmuje pracę z dziećmi, organizację pracy personelu, współpracę z rodzicami i monitorowanie wdrażania standardów (art. 16 ust. 3). W pierwszej i trzeciej ścieżce pojawia się więc to samo szkolenie 30 godzin dla opiekunów w żłobku.

Przepis przejściowy dla osób zatrudnionych przed 2027 rokiem

Art. 33 ustawy zmieniającej chroni osoby, które już pracują. Dotyczy opiekunów zatrudnionych w żłobku lub klubie dziecięcym przed 1 stycznia 2027 r., którzy nie spełniają nowych wymagań z art. 16. Mogą oni pracować najdłużej do 31 grudnia 2028 r. Wyjątek tworzy szkolenie 30 godzin dla opiekunów w żłobku: kto je odbędzie, nie podlega już temu terminowi.

Ta sama konstrukcja obejmuje dyrektorów żłobków, którzy nie spełniają wymagań z art. 13 ust. 2, osoby kierujące pracą klubu dziecięcego i dziennych opiekunów. Więcej o obowiązkach kadry zarządzającej piszemy w poradniku dla dyrektora żłobka.

W części opracowań pojawia się data 1 stycznia 2029 r. W tekście ustawy ogłoszonym w Dzienniku Ustaw jest 31 grudnia 2028 r. i ta data obowiązuje.

Programy szkoleń zatwierdzane przez ministra

Szkolenia z art. 16 ust. 1 prowadzi się według programów, które na wniosek organizatora zatwierdza na 5 lat minister właściwy do spraw rodziny (art. 48). Programy zatwierdzone przed 1 stycznia 2027 r. na dotychczasowych zasadach zachowują moc nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r. Sprawy z wniosków złożonych po 30 września 2026 r. są umarzane (art. 32).

Zakres tematyczny szkoleń ma określić nowe rozporządzenie wydane na podstawie art. 49. Dotychczasowe przepisy wykonawcze tracą moc z dniem jego wejścia w życie, najpóźniej 31 grudnia 2028 r. (art. 45).

Zanim zapiszesz osobę na szkolenie 30 godzin dla opiekunów w żłobku, sprawdź listę programów zatwierdzonych przez MRPiPS oraz informacje ministerstwa o szkoleniach.

Certyfikat i ewidencja organizatora

Od 1 stycznia 2027 r. organizator szkolenia z art. 16 ust. 1 wydaje certyfikat z numerem złożonym z numeru decyzji zatwierdzającej program, numeru porządkowego i roku szkolenia. Certyfikat podaje też wymiar godzinowy oraz zakres szkolenia z odwołaniem do art. 16. Organizator prowadzi ewidencję uczestników i na żądanie pracodawcy potwierdza informacje o odbytym szkoleniu (art. 48b do 48d).

Obowiązki podmiotu prowadzącego wobec opiekunów

Kto sprawdza dokumenty kandydata

Weryfikacja, czy kandydat ma kwalifikacje opiekuna w żłobku, należy do podmiotu prowadzącego żłobek lub klub dziecięcy (art. 18aa). Sprawdza on także warunki z art. 18: rękojmię należytej opieki, brak prawomocnego wyroku za przestępstwo umyślne oraz brak wpisu w rejestrach dotyczących wykorzystania seksualnego małoletnich. Informacja z Krajowego Rejestru Karnego nie może być starsza niż 3 miesiące przed rozpoczęciem pracy.

Gdy podmiot prowadzący jest osobą fizyczną i jednocześnie pracuje w żłobku jako dyrektor lub opiekun, weryfikację przeprowadza wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Płatny czas wolny: 16 godzin lub 2 dni rocznie

Od 1 stycznia 2027 r. opiekun ma prawo do płatnego czasu wolnego od bezpośredniej opieki nad dziećmi w związku z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Wymiar to 16 godzin rocznie albo 2 dni rocznie (art. 18ac). Dyrektor żłobka może zamknąć żłobek w dniu, w którym opiekunowie korzystają z takiego czasu w wymiarze co najmniej jednego dnia. Rodzice dostają informację o zamknięciu najpóźniej 14 dni wcześniej.

Pierwsza pomoc co dwa lata i ochrona prawna

Szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy odbywa się co 2 lata. Obowiązek obejmuje opiekuna, dyrektora żłobka, dyrektora zespołu żłobków, osobę kierującą klubem dziecięcym i wolontariusza (art. 18a ust. 1). Od tego samego dnia opiekun korzysta podczas pracy z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych (art. 18ab). Podmiot prowadzący i dyrektor żłobka mają obowiązek występować z urzędu w obronie opiekuna, gdy jego uprawnienia zostaną naruszone.

Szkolenia doskonalące bez kosztu dla opiekuna

Opiekun jest obowiązany do systematycznej aktualizacji wiedzy i umiejętności. Może to robić przez samokształcenie, udział w szkoleniach albo dzięki wsparciu podmiotu prowadzącego (art. 16 ust. 6). Szkolenia z tego ustępu zapewnia nieodpłatnie podmiot prowadzący (art. 16 ust. 7).

Zasada nieodpłatności dotyczy szkoleń doskonalących. Art. 16 nie rozstrzyga wprost, kto pokrywa koszt szkoleń kwalifikacyjnych z ust. 1, więc warto to uzgodnić na piśmie. Odrębną sprawą są godziny szkoleń wynikające z rozporządzenia o standardach opieki, które obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. Omawiamy je w artykule o standardach opieki w żłobku, a podstawę prawną opisuje strona MRPiPS.

Legitymacja opiekuna małego dziecka: kto ją dostanie i od kiedy

Ustawa wprowadza legitymację służbową, którą art. 47d nazywa legitymacją opiekunki albo opiekuna małego dziecka. To nazwa dokumentu, a nie nazwa stanowiska. W ustawie nadal funkcjonuje określenie opiekun w żłobku lub klubie dziecięcym.

Legitymacja opiekuna małego dziecka potwierdza zatrudnienie oraz prawo do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego. Ma postać dokumentu mobilnego w aplikacji mObywatel. Osobom, które nie są uprawnione do korzystania z aplikacji, wydaje się dokument z tworzywa sztucznego, ważny najwyżej rok (art. 47d i 47e). Wniosek składa się do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a dokument wydaje minister (art. 47f).

Przepisy o legitymacji wchodzą w życie 1 kwietnia 2028 r. Dla opiekunów w żłobkach i klubach prowadzonych przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2032 r. (art. 36). Wzór dokumentu określi rozporządzenie wydane na podstawie art. 47h.

Co zrobić w żłobku przed 1 stycznia 2027 r.

Sprawdzenie, czy zespół spełnia kwalifikacje opiekuna w żłobku, najlepiej zacząć od imiennej listy. Przy każdej osobie zapisz datę zatrudnienia, wykształcenie, odbyte szkolenia i staż pracy z dziećmi do lat 3. Potem wykonaj kolejne kroki:

1. Wskaż osoby zatrudnione przed 1 stycznia 2027 r., które nie mieszczą się w żadnej ze ścieżek z art. 16.
2. Zaplanuj dla nich 30-godzinne szkolenie, które pozwoli utrzymać zatrudnienie po 31 grudnia 2028 r.
3. Sprawdź daty szkoleń z pierwszej pomocy i ustal terminy kolejnych.
4. Wpisz do grafiku 16 godzin lub 2 dni płatnego czasu wolnego na opiekuna. Przygotuj też sposób informowania rodziców na 14 dni przed zamknięciem żłobka z tego powodu.
5. Ustal na piśmie, kto pokrywa koszt szkolenia kwalifikacyjnego.

Przepisy o legitymacji zaczną działać dopiero od 1 kwietnia 2028 r., więc legitymacja opiekuna małego dziecka nie wymaga dziś przygotowań po stronie żłobka.

Plan szkoleń dla zespołu można oprzeć na ofercie szkoleń dla kadry w żłobku. Osoby zarządzające znajdą też programy zarządzanie żłobkiem i zarządzanie kadrą w żłobku.

Wsparcie dla żłobków z Lublina i okolic

Jeśli kwalifikacje opiekuna w żłobku wymagają w Twoim zespole uzupełnienia, napisz do nas. Prowadzimy szkolenia dla kadry żłobków w Lublinie, Puławach, Kraśniku i Łukowie. Informacje o możliwościach dofinansowania znajdziesz na stronie szkolenia dofinansowane, a pytania możesz wysłać przez formularz kontaktowy.